Dijital Platformlarda Psikolojik Danışmanlık ve Vergilendirme

Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte mesleki faaliyetlerin sunum biçimi önemli ölçüde değişmiş, özellikle sosyal medya ve çevrim içi platformlar üzerinden hizmet sunumu yaygınlaşmıştır. Bu dönüşümden etkilenen alanlardan biri de psikolojik danışmanlık hizmetleridir. Günümüzde psikolojik danışmanlar; Instagram gibi sosyal ağ sağlayıcıları veya Armut gibi dijital hizmet platformları aracılığıyla danışanlarına ulaşmakta ve çevrim içi görüşmeler yoluyla mesleki faaliyetlerini icra etmektedir.

Dijital ortamda sunulan bu hizmetlerin vergisel niteliği ise uygulamada tereddütlere yol açmaktadır. Özellikle 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen mükerrer 20/B maddesiyle getirilen sosyal içerik üreticiliği ve internet üzerinden sunulan bazı hizmetlere ilişkin kazanç istisnasının kapsamı, psikolojik danışmanlık faaliyetlerinin bu istisna çerçevesinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği sorusunu gündeme getirmiştir.

"Sosyal içerik üreticiliği, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden sunulan hizmetler ile mobil cihazlar için uygulama geliştiriciliğinde kazanç istisnası" başlıklı mükerrer 20/B maddesinde;

"İnternet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden metin, görüntü, ses, video gibi içerikler paylaşan sosyal içerik üreticilerinin bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar ve bu ortamlar üzerinden verilen bireysel kurs, eğitim, veri işleme ve geliştirme, ürün tanıtımı gibi hizmetlerden sağlanan kazançlar ile akıllı telefon veya tablet gibi mobil cihazlar için uygulama geliştirenlerin elektronik uygulama paylaşım ve satış platformları üzerinden elde ettikleri kazançlar gelir vergisinden müstesnadır.

Bu istisnadan faydalanılabilmesi için Türkiye'de kurulu bankalarda bir hesap açılması ve bu faaliyetlere ilişkin tüm hasılatın münhasıran bu hesap aracılığıyla tahsil edilmesi şarttır.

Bankalar, bu kapsamda açılan hesaplara aktarılan hasılat tutarı üzerinden, aktarım tarihi itibarıyla %15 oranında gelir vergisi tevkifatı yapmak ve Kanunun 98 ve 119 uncu maddelerindeki esaslar çerçevesinde beyan edip ödemekle yükümlüdür. Bu tutar üzerinden 94 üncü madde kapsamında ayrıca tevkifat yapılmaz.

Mükelleflerin birinci fıkra kapsamı dışında başka faaliyetlerinden kaynaklanan kazanç ya da iratlarının bulunması istisnadan faydalanmalarına engel değildir.

Birinci fıkra kapsamındaki kazançları toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşanlar ile faaliyete ilişkin tüm gelirlerini ikinci fıkrada belirtilen şartlara göre tahsil etmeyenler bu istisnadan faydalanamazlar. Bu durumda olanların, 94 üncü maddenin birinci fıkrası kapsamında tevkifat yapma yükümlülüğü yoktur.

İstisnaya ilişkin şartların taşınmadığının tespit edilmesi halinde eksik tahakkuk etmiş olan vergi, vergi ziyaı cezası kesilmek suretiyle gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur. " hükümleri yer almaktadır.

Anılan düzenleme ile internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden içerik paylaşan sosyal içerik üreticilerinin ve belirli dijital hizmet sunucularının kazançları, belirli şartların sağlanması hâlinde gelir vergisinden istisna edilmiştir. Ancak mevzuat hükümleri ile istisnanın uygulama esaslarını belirleyen 318 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği birlikte değerlendirildiğinde, psikolojik danışmanlık faaliyetinin içerik üreticiliği veya Tebliğ’de sayılan bireysel kurs, eğitim ve benzeri hizmetler kapsamında değerlendirilmediği görülmektedir.

"Serbest meslek kazancının tarifi" başlıklı 65 inci maddesinde ise, "Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır..." hükmü yer almaktadır.

(325 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile değişen fıkra) İnternet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden içerikler paylaşan sosyal içerik üreticileri gerçek kişilerin bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar ile akıllı telefon veya tablet gibi mobil cihazlar için uygulama geliştiren gerçek kişilerin elektronik uygulama paylaşım ve satış platformları üzerinden elde ettikleri kazançlar ticari kazanç kapsamında vergilendirilmekte olup 193 sayılı Kanuna eklenen mükerrer 20/B maddesiyle bu faaliyetlerden elde edilen kazançlar belirli şartlar dâhilinde gelir vergisinden istisna edilmiştir.

İnternet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden verilen bireysel kurs, eğitim, veri işleme ve geliştirme, ürün tanıtımı gibi hizmetlerden elde edilen kazançlar da niteliğine bakılmaksızın istisna kapsamında değerlendirilecektir...." açıklamalarına yer verilmiştir.

Nitekim, şahsi mesaiye, mesleki bilgiye ve uzmanlığa dayanan; işverene bağlı olmaksızın, kendi nam ve hesabına yürütülen psikolojik danışmanlık faaliyetinin hukuki niteliği, Kanunun 65 inci maddesi kapsamında serbest meslek faaliyeti olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle söz konusu faaliyetlerden elde edilen kazançların, mükerrer 20/B maddesinde düzenlenen istisna kapsamında değil, serbest meslek kazancı hükümleri çerçevesinde vergilendirilmesi gerekmektedir.

Örnek: Psikolojik danışman (A), kendi adına açtığı bir hesap üzerinden Instagram hesabı aracılığıyla danışanlara ulaşmakta ve online görüşmeler yapmaktadır. Ayrıca Armut platformu üzerinden de danışmanlık hizmeti vermekte ve ücretlerini banka havalesi yoluyla tahsil etmektedir.

A, elde ettiği gelirlerin, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/B maddesinde düzenlenen sosyal içerik üreticiliği kazanç istisnası kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini merak etmektedir.

Değerlendirme;

Psikolojik danışmanlık faaliyeti; şahsi mesaiye, mesleki bilgiye ve uzmanlığa dayalıdır. Hizmet, işverene bağlı olmaksızın ve kişisel sorumluluk altında yürütülmektedir. Bu yönüyle Kanunun 65 inci maddesi kapsamında serbest meslek faaliyeti niteliğindedir.

20/B İstisnası Açısından Değerlendirme;

1. Mükerrer 20/B maddesi;

· Sosyal içerik üreticilerini (içerik paylaşımı ve reklam geliri),

· İnternet üzerinden bireysel kurs, eğitim, veri işleme gibi hizmet sunucularını,

· Mobil uygulama geliştiricilerini kapsamaktadır.

Psikolojik danışmanlık hizmeti, doğrudan mesleki uzmanlığa dayalı bireysel danışmanlık faaliyetidir. Bu faaliyet bir “içerik üreticiliği” değil, birebir profesyonel hizmet sunumudur. Dolayısıyla istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.