331 Hesap Nedir?

331 Ortaklara Borçlar Hesabı, işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemler nedeniyle ortaklarına olan kısa vadeli borçlarının izlendiği pasif karakterli bir bilanço hesabıdır. Örneğin, şirket ortağının işletmenin nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla şirkete borç para vermesi durumunda bu tutar 331 Ortaklara Borçlar Hesabı’nda izlenir.

331 Ortaklara Borçlar Hesabı Nedir?

331 Ortaklara Borçlar Hesabı, işletmenin ticari faaliyetiyle doğrudan ilgili olmayan nedenlerle ortaklara doğan ve bir yıl içinde ödenmesi planlanan borçların kaydedildiği muhasebe kodudur.

331 Hesabın İşleyişi: Borç / Alacak Bakiyesi Ne Anlama Gelir?

331 Ortaklara Borçlar Hesabı, alacak taraflı çalışan pasif nitelikli bir hesaptır. Şirketin ortağına borçlanması durumunda hesap alacaklandırılır; ortağa olan borcun ödenmesi veya kapatılması durumunda ise borçlandırılır.

• Alacak Bakiyesi: Şirketin ortaklarına ödemesi gereken kısa vadeli bir borcun bulunduğunu gösterir.

• Borç Kaydı: Ortağa olan borcun nakden veya banka aracılığıyla ödenmesi ya da gerekli işlemler tamamlanarak ortak alacağının sermaye artırımına konu edilmesi gibi durumlarda yapılır.

331 Ortaklara Borçlar Muhasebe Kaydı (Örnekli Yevmiye)

331 hesabın yevmiye kaydı, borcun doğması, ödenmesi veya ortağın şirket adına gider üstlenmesi durumlarına göre farklı şekilde gerçekleştirilir.

Örnek 1: Ortaktan Nakit Borç Alınması 

Şirketin kasasına ortaktan 50.000 TL tutarında kısa vadeli borç girişi sağlandığında yapılan kayıt:

Örnek 2: Ortağa Borcun Ödenmesi 

Ortaktan alınan 50.000 TL borcun banka kanalıyla geri ödenmesi durumu:

Örnek 3: Ortağın İşletme Giderini Ödemesi 

Ortağın, şirketin genel yönetim birimine ait 10.000 TL tutarındaki elektrik giderini kendi imkânlarıyla ödemesi durumunda , işletmenin ortağa olan borcu 331 Ortaklara Borçlar Hesabı'nda izlenir. 

Not: Örnek, hesapların çalışma mantığını göstermek amacıyla KDV dikkate alınmadan basitleştirilmiştir. 

331 mi 431 mi? Kısa Vade / Uzun Vade Ayrımı

331 ve 431 hesapları arasındaki temel fark, borcun vadesidir. Bilanço tarihi itibarıyla bir yıl veya daha kısa sürede ödenmesi öngörülen ortak borçları 331 Ortaklara Borçlar Hesabı'nda izlenirken, vadesi bir yılı aşan borçlar 431 Ortaklara Borçlar Hesabı'nda takip edilir.431 hesapta izlenen borçların bilanço tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenecek hâle gelen kısmı, dönem sonunda 331 Ortaklara Borçlar Hesabı’na aktarılır.

Örtülü Sermaye Riski: Öz Sermayenin 3 Katı Kuralı

Kurumların ortaklarından veya ortaklarla ilişkili kişilerden doğrudan ya da dolaylı olarak temin ederek işletmede kullandıkları borçlar, örtülü sermaye hükümleri açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

Hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte bu borçların toplamının, dönem başındaki öz sermayenin üç katını aşan kısmı, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 12. maddesinde belirtilen şartların bulunması halinde örtülü sermaye olarak değerlendirilebilir.

Örtülü sermaye olarak kabul edilen borç tutarına ilişkin faiz, kur farkı ve benzeri giderlerin vergisel açıdan ayrıca dikkate alınması gerekir.

Örtülü sermaye olarak değerlendirilen borç tutarına isabet eden faiz, kur farkı ve benzeri giderler kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılamaz. Ayrıca kur farkı hariç faiz ve benzeri ödemeler, Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde dağıtılmış kâr payı olarak değerlendirilebilir. 

331 Hesap Yüksek Bakiye Verirse Ne Yapılır?

331 Ortaklara Borçlar Hesabı'nın yüksek bakiye vermesi durumunda öncelikle bakiyeyi oluşturan işlemlerin kaynağı, borcun gerçekliği ve vadesi kontrol edilmelidir.

Ortağa olan borç banka veya kasa aracılığıyla ödenebilir. Şartların uygun olması ve gerekli hukuki işlemlerin tamamlanması halinde ortak alacağı sermaye artırımına da konu edilebilir.

Özellikle uzun süredir kapanmayan veya yüksek tutarda bakiye veren 331 hesapların dönem sonlarında gözden geçirilmesi; borçların niteliğinin, vadesinin ve örtülü sermaye hükümleri açısından durumunun değerlendirilmesi önemlidir.

331 Ortaklara Borçlar Hesabı'nın yüksek bakiye vermesi tek başına örtülü sermaye veya örtülü kazanç dağıtımı anlamına gelmez. Ancak ortaklardan sağlanan borçların tutarı, niteliği, vadesi ve şirketin öz sermaye yapısı birlikte değerlendirilerek ilgili vergisel hükümler açısından kontrol edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

331 hesap borç mu alacak mı çalışır?

331 Ortaklara Borçlar Hesabı pasif karakterli bir hesap olduğu için alacak taraflı çalışır. Şirketin ortağına borçlanması durumunda hesap alacaklandırılır; borcun ortağa ödenmesi veya kapatılması durumunda ise hesap borçlandırılır.

331 ile 431 arasındaki fark nedir?

331 hesap vadesi 1 yıla kadar olan kısa vadeli ortak borçlarını, 431 hesap ise vadesi 1 yılı aşan uzun vadeli ortak borçlarını temsil eder.

331 hesap yüksek bakiye verirse ne yapılır?

331 hesapta biriken tutarların öncelikle kaynağı ve vadesi kontrol edilmelidir. Ortağa olan borç banka veya kasa aracılığıyla ödenebilir. Şartların uygun olması ve gerekli hukuki işlemlerin tamamlanması halinde ortak alacağı sermaye artırımına konu edilebilir. Yüksek ve uzun süre devam eden bakiyelerin vergisel açıdan ayrıca değerlendirilmesi de önemlidir.