136 Hesap Nedir? Diğer Çeşitli Alacaklar ve Muhasebe Kaydı
136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabı; işletmenin ticari faaliyetleri dışında ortaya çıkan ve başka bir alacak hesabının kapsamına girmeyen, en çok bir yıl içinde tahsil edilmesi beklenen kısa vadeli alacakların izlendiği aktif karakterli bir bilanço hesabıdır.
136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabı Nedir?
136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabı; Tek Düzen Hesap Planı'nda "13 Diğer Alacaklar" grubu altında yer alan, işletmenin ana ticari konusu dışındaki işlemlerden doğan ve 131-135 kodlu özel alacak hesaplarına dâhil edilemeyen kısa vadeli alacakları kapsar.
Kapsam: Ticari nitelik taşımayan, diğer alacak hesaplarının konusuna girmeyen tüm senetsiz ve senetli kısa vadeli alacaklar bu hesapta toplanır.
Grup ve Tablo: Bilanço tablosunun "Dönen Varlıklar" ana grubu içindeki "13 Diğer Alacaklar" bölümünde gösterilir.
Sık Kullanım Alanları: KDV iade alacakları, vergi dairesi fazla ödeme iadeleri, sigorta tazminat alacakları ve personele ilişkin özel alacak aktarımları bu hesap üzerinden takip edilir. Bu alacak türlerine ilişkin detaylı açıklamalar ve örnekler aşağıdaki bölümlerde yer almaktadır.
136 Hesap Borç mu Alacak mı Çalışır?
136 nolu hesap borç bakiyesi veren aktif karakterli bir hesaptır.
Alacağın Doğması: İşletme adına ticari olmayan bir alacak hakkı doğduğunda 136 nolu hesabın borç tarafına kayıt yapılır.
Tahsilat veya Mahsup: Söz konusu alacak tahsil edildiğinde ya da başka bir hesaba aktarılarak kapatıldığında 136 nolu hesabın alacak tarafına kayıt işlenir.
Bakiye Durumu: Hesap dönemi içinde ya borç bakiyesi verir ya da sıfırlanır; hiçbir zaman alacak bakiyesi vermez.
136 Hangi Alacaklar İçin Kullanılır?
136 hesap kodu; işletmenin ticari mal veya hizmet satışından doğmayan, ortaklara veya personele verilen borçlar dışında kalan tüm kısa vadeli alacak durumlarında kullanılır.
KDV İade Alacakları: Vergi dairesinden doğan KDV iade alacaklarının takibinde,
Vergi ve Fon Fazla Ödemeleri: Kamu kurumlarına yanlışlıkla veya sehven fazla ödenen vergi ve harçların iade süreçlerinde,
Sigorta Tazminat Alacakları: Meydana gelen hasarlar sonrası sigorta şirketlerinden tahsil edilecek tazminat tutarlarında,
Demirbaş Satış Alacakları: İşletmede kullanılan duran varlık veya demirbaşların veresiye satışından doğan ticari olmayan alacaklarda,
Personel Alacak Aktarımları: Özel durumlarda 135 Personelden Alacaklar hesabından aktarılması gereken tutarlarda kullanılır.
136 Hesap Muhasebe Kaydı Örneği
136 muhasebe kodu ile yapılan işlemler, alacağın türüne göre farklı mahsup fişleri üzerinden muhasebeleştirilir. Aşağıda uygulamada en sık karşılaşılan somut kullanım örnekleri yer almaktadır.
Örnek 1: KDV İade Alacağı
İşletmenin vergi dairesinden 50.000 TL tutarında KDV iade alacağı doğmuştur.
---------------------- / ----------------------
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR 50.000 TL
- Vergi Dairesi KDV İadesi
190 DEVREDEN KDV 50.000 TL
KDV iade alacağının kayda alınması
---------------------- / ----------------------
Alacak vergi dairesi tarafından işletmenin banka hesabına yatırıldığında yapılan tahsilat kaydı:
---------------------- / ----------------------
102 BANKALAR 50.000 TL
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR 50.000 TL
- Vergi Dairesi KDV İadesi
KDV iade alacağının tahsil edilmesi
---------------------- / ----------------------
Örnek 2: Vergi Dairesi Fazla Ödeme İadesi
İşletme, vergi dairesine sehven 10.000 TL fazla vergi ödemiştir.
---------------------- / ----------------------
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR 10.000 TL
- Vergi Dairesi Fazla Ödeme
102 BANKALAR 10.000 TL
Fazla ödenen verginin alacak olarak kaydı
---------------------- / ----------------------
Not: Bu kayıt, sehven fazla ödenen tutarın izole bir işlem olarak ele alınmasını göstermektedir. Uygulamada bu tür fazla ödemeler genellikle ilgili vergi türünün tahakkuk-ödeme kaydının bir parçası olarak (örneğin 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabıyla ilişkili şekilde) ortaya çıkar; buradaki kayıt sadeleştirilmiş bir örnektir.
Örnek 3: 135'ten 136'ya Aktarma (Personel)
İşletmeden ayrılan bir personelin 135 Personelden Alacaklar hesabında duran 5.000 TL tutarındaki borcu, işletme politikasına bağlı olarak 136 hesaba devredilebilir. Personel ayrıldıktan sonra alacağın takibi işletmeden işletmeye farklılık gösterebilir; bazı işletmeler alacağı icra sürecine kadar 135 hesapta tutmayı tercih ederken, bazıları personelle olan istihdam ilişkisi sona erdiği için alacağı ticari olmayan genel bir alacağa dönüştürüp 136 hesaba aktarır. Aşağıdaki kayıt, bu ikinci yaklaşıma göre hazırlanmıştır.
---------------------- / ----------------------
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR 5.000 TL
- Ayrılan Personel Alacakları
135 PERSONELDEN ALACAKLAR 5.000 TL
İşten ayrılan personelin alacağının aktarılması
---------------------- / ----------------------
136 ile 135 / 336 Farkı Nedir?
136 nolu hesap ile diğer alacak ve borç hesapları arasındaki temel fark, alacağın veya borcun kaynağı ve tarafıdır.
Hesap Kodu ve Adı | Niteliği | Kullanım Amacı ve Farkı |
136 Diğer Çeşitli Alacaklar | Aktif (Borç Karakterli) | Ticari olmayan, üçüncü şahıslardan (kendi personeli veya ortağı hariç) olan kısa vadeli alacaklar. |
135 Personelden Alacaklar | Aktif (Borç Karakterli) | Doğrudan işletme çalışanlarına verilen borç ve avans niteliğindeki alacaklar. |
336 Diğer Çeşitli Borçlar | Pasif (Alacak Karakterli) | İşletmenin ticari faaliyeti dışında üçüncü şahıslara olan kısa vadeli borçları. |
136 Hesap Ters (Alacak) Bakiye Verirse?
136 nolu hesap aktif karakterli olduğu için normal şartlarda alacak (ters) bakiye vermez. Hesabın alacak bakiyesi vermesi, mükerrer tahsilat yapıldığını, yanlış hesaba kayıt atıldığını ya da alacaktan daha fazla bir tahsilat gerçekleştiğini gösterir. Bu durumda kayıt hatası düzeltilmeli veya durumun bir borç ilişkisinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı incelenerek tutar 336 Diğer Çeşitli Borçlar hesabına aktarılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
136 hesap hangi mali tabloda yer alır?
136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabı, bilançonun Dönen Varlıklar ana grubunda "13 Diğer Alacaklar" başlığı altında raporlanır.
136 hesaptaki alacak tahsil edilemezse ne yapılır?
Vadesi geçtiği halde ödenmeyen ve şüpheli hale gelen alacaklar için karşılık ayrılması gerekir. 136 hesap ticari nitelikte olmayan bir alacak hesabı olduğundan, bu tutar ticari alacaklara özgü 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabına değil, "13 Diğer Alacaklar" grubunun karşılık hesabı olan 139 Diğer Alacaklar Karşılığı hesabına aktarılarak karşılık ayrılır.
136 ile 336 hesap arasındaki fark nedir?
136 hesabı işletmenin alacaklarını (varlık) takip ederken, 336 hesabı işletmenin ticari olmayan borçlarını (yükümlülük) takip eder.
136 Hesap borç mu alacak mı çalışır? Ticari olmayan kısa vadeli alacakların takibi, muhasebe kaydı örnekleri ve ters bakiye durumları hakkında tüm detaylar.
