679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabı Nedir? İşleyişi ve Muhasebe Kaydı

679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabı, Tek Düzen Hesap Planı’nda diğer özel hesapların kapsamına girmeyen arızi gelir ve kârları izler. Duran varlık satış kârı ve uygun nitelikteki olağandışı tazminat gelirleri bu hesaba kaydedilebilir. Gelir tahakkuk ettiğinde hesap alacaklandırılır; dönem sonunda 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilerek kapanır.  

679 Hesap Nedir? Hangi Gelirler Buraya Yazılır? 

679 hesap kodu, gelir tablosunun 67 Olağandışı Gelir ve Kârlar grubunda yer alan bir gelir hesabıdır. İşletmenin olağan faaliyetlerinden bağımsız, arızi işlemlerden doğan ve başka özel hesapta izlenmeyen kazançları kapsar. Bir gelirin yalnızca esas faaliyet dışında kalması, 679 kullanılmasını gerektirmez.  

• Arızi nitelikteki maddi duran varlık satış kârları. 

• İşlemin niteliği ve ilgili özel hükümler değerlendirildikten sonra gelir kaydedilen olağandışı tazminatlar. 

• İade yükümlülüğü sona erdiğinde gelir niteliği kazanan arızi depozito veya teminatlar. 

İşletme, gelirin kaynağını satış belgesi, tazminat yazısı veya ilgili diğer belgelerle desteklemelidir. Tahsil edilen her tutar gelir değildir; iade edilecek teminatlar yükümlülük olarak izlenir.  

679 Hesabın İşleyişi: Borç mu, Alacak mı Çalışır? 

679 hesap, gelir doğduğunda alacak tarafında çalışır ve normal olarak alacak bakiyesi verir. Karşı hesap; tahsilat varsa 100 Kasa veya 102 Bankalar, tahsil edilmemiş gelir varsa işlemin niteliğine uygun alacak hesabıdır. Gelirin kaydı için her durumda nakit tahsilatı beklenmez. Düzeltme, iptal ve dönem sonu kapanışında 679 borçlanabilir. 

679 Muhasebe Kaydı Örnekleri Nasıl Yapılır? 

679 muhasebe kaydı, işlemin türüne göre ilgili varlık, amortisman, banka veya alacak hesabıyla birlikte kurulur. Aşağıdaki tutarlar temsilidir; örnekler MSUGT/Tek Düzen kayıt düzenine ilişkindir. 

Örnek 1: Defter Değerinin Üzerinde Makine Satışı 

Maliyeti 200.000 TL, birikmiş amortismanı 140.000 TL olan makinenin net defter değeri 60.000 TL’dir. KDV hariç 100.000 TL’ye peşin satışta kâr 40.000 TL olur. Örnekte özel istisna ve yenileme fonu uygulanmadığı varsayılır; K, işleme uygulanacak KDV tutarıdır. 

679’a satış bedelinin tamamı değil, net defter değeri üzerindeki kâr yazılır. KDV, kâr hesabına katılmaz. Enflasyon düzeltmesi uygulanmışsa hesaplama, satış tarihindeki ilgili düzeltilmiş kayıtlı değerleri esas alır. 

Örnek 2: Olağandışı Sigorta Tazminatı Tahsili 

İşletmenin banka hesabına 20.000 TL arızi sigorta tazminatı yatırıldığı varsayılır. Örnekte tutarın gelir niteliği tahsilatla kesinleşmiş, daha önce alacak kaydı yapılmamış ve özel fon/mahsup uygulaması doğmamıştır. Hasara ilişkin gider veya varlık kayıtları ayrıca değerlendirilir. 

Bir teslim veya hizmetin karşılığını oluşturmayan sigorta tazminatı KDV’nin konusuna girmez. Sigorta şirketine tamir masrafı yansıtılması farklı değerlendirilir. Tazminat daha önce alacak olarak kaydedilmişse tahsilatta ilgili alacak hesabı kapanır; 679’a ikinci kez gelir yazılmaz.

679 mu, 649 mu? Olağandışı ve Olağan Gelir Ayrımı 

679 arızi kazançlar için, 649 ise diğer özel gelir hesaplarına girmeyen olağan faaliyet gelirleri için kullanılır. Hesap seçimini yalnızca işlemin yılda kaç kez tekrarlandığı değil, işletmenin faaliyet yapısı ve gelirin niteliği belirler.

679 ile 671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları Nasıl Ayrılır? 

671, önceki dönemlere ait olup hata veya unutulma nedeniyle o dönemlerin mali tablolarına yansımayan gelir ve kârları izler; 679 bu hesabın yerine kullanılmaz. Önceden kayda alınmış bir alacağın bu yıl tahsil edilmesi ise yeni gelir yaratmaz. TFRS veya BOBİ FRS kapsamında hazırlanan finansal tablolarda geçmiş dönem hataları ilgili raporlama kurallarına göre ayrıca değerlendirilir.  

Dönem Sonunda 679 Hesap 690’a Nasıl Devredilir? 

679 hesabın dönem sonu alacak bakiyesi, 679 borçlandırılıp 690 alacaklandırılarak kapatılır. Yukarıdaki 40.000 TL satış kârı ve 20.000 TL tazminat dışında hareket yoksa kapanış tutarı 60.000 TL’dir.  

Bu kayıttan sonra 679 bakiye vermez; tutar dönem sonucuna katılır. 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar ise gider/zarar hesabıdır; 679’un gelir kaydının yerine kullanılmaz.