İş Yerinde Kadın İşçiye Tanınan Haklar Nelerdir? Gebelik, Doğum ve Çalışma Koşulları
Kadın çalışanların gebelik süreci, doğum izni, yarı zamanlı çalışma hakkı ve iş yerindeki eşitlik ilkeleri; iş hukuku kapsamında özel düzenlemelere tabi tutulmuştur. İş yerinde kadın işçiye tanınan özel çalışma koşulları, hem annenin hem de çocuğun sağlığını korumayı amaçlar.
Bu yazıda; gebelik dönemi çalışma şartları, doğum izni süreleri, yarı zamanlı çalışma hakları, tehlikeli işlerde çalışma yasağı, kreş ve emzirme odası zorunluluğu ile eşit ücret ilkesi detaylı biçimde ele alınmaktadır.
Gebelik Döneminde Kadın İşçinin Çalışma Koşulları Nelerdir?
Gebelik döneminde kadın işçilerin çalışma hayatı belirli koruyucu düzenlemelere tabidir.
Günlük Çalışma Süresi
Gebelik süresince kadın işçinin günlük çalışma süresi en fazla 7,5 saat olabilir.
Gece Çalışması
Hamile çalışanlar için gece çalışması yasaktır.
Sağlık Kontrolleri
Gebelik kontrolleri için ücretli izin verilir. Bu süreler nedeniyle işçinin ücretinde herhangi bir kesinti yapılamaz.
Daha Hafif İşte Çalıştırma
Sağlık raporuyla gerekli görülmesi hâlinde, kadın işçi daha hafif işte çalıştırılır. Bu durumda ücret kesintisi yapılamaz.
Bu düzenlemeler, hem anne adayının hem de bebeğin sağlığını korumaya yöneliktir.
Doğum İzni Süresi Ne Kadardır?
Kadın işçilere doğum öncesi ve sonrası için toplam 16 hafta doğum izni verilir.
Doğumdan önce 8 hafta
Doğumdan sonra 8 hafta
Çoğul gebelik hâlinde doğum öncesi süreye ekleme yapılır.
Eğer doğum öncesi izin süresinin bir kısmı kullanılmazsa, bu süre doğum sonrası izne eklenir.
Doğum Sonrası Ücretsiz İzin Hakkı Var mı?
Doğum sonrası kadın işçiye, talebi hâlinde 6 aya kadar ücretsiz izin hakkı tanınır.
Bu süre:
Yıllık izinden düşülmez.
İş sözleşmesinin askıda kaldığı bir dönemdir.
Bu düzenleme, annenin bebeğiyle daha uzun süre ilgilenebilmesini sağlamak amacıyla getirilmiştir.
Yarı Zamanlı Çalışma Hakkı Nasıl Uygulanır?
Doğum sonrası kadın çalışanlara belirli sürelerle yarı zamanlı çalışma hakkı tanınır.
Süreler:
doğumda: 60 gün
doğumda: 120 gün
Sonraki doğumlarda: 180 gün
Engelli çocuk doğması hâlinde: 360 gün
Yarı zamanlı çalışmada:
Günlük çalışma süresi 1,5 saat azaltılır.
Çalışma saatlerini kadın işçi belirler.
Bu dönemde İŞKUR tarafından yarım çalışma ödeneği verilir.
Prim kaybı yaşanmaz.
Bu hak, çalışan annenin iş ve aile yaşamını dengelemesine yardımcı olur.
Kadın İşçiler Hangi İşlerde Çalıştırılamaz?
Kadın çalışanların bazı ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması yasaktır.
Kadınlar;
Maden,
Tünel,
Kanalizasyon,
Su altı işleri
gibi tehlikeli alanlarda çalıştırılamaz.
Bu yasak, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında düzenlenmiştir.
Kreş ve Emzirme Odası Zorunluluğu Nedir?
İş yerindeki kadın çalışan sayısına göre bazı yükümlülükler doğar:
100–150 kadın çalışan bulunan işyerlerinde emzirme odası zorunludur.
150’den fazla kadın çalışan bulunan işyerlerinde kreş açılması zorunludur.
Bu düzenleme, çalışan annelerin iş hayatına devamını desteklemeyi amaçlar.
Eşitlik ve Ücret Hakkı: Kadın-Erkek Ayrımı Yapılabilir mi?
İş hukukunda temel prensiplerden biri eşit işe eşit ücret ilkesidir.
Kadın ve erkek çalışanlar arasında:
Ücret,
Çalışma koşulları,
Terfi,
Yan haklar
konularında ayrımcılık yapılması yasaktır.
Cinsiyete dayalı ayrımcılık hukuka aykırıdır ve yaptırımlara tabidir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Gebe çalışan gece vardiyasında çalıştırılabilir mi?
Hayır. Gebelik süresince gece çalışması yasaktır.
2. Doğum izni toplam kaç haftadır?
Toplam 16 haftadır. 8 hafta doğum öncesi, 8 hafta doğum sonrası olmak üzere uygulanır.
3. Doğum sonrası ücretsiz izin ne kadar?
Kadın işçi talep ederse 6 aya kadar ücretsiz izin kullanabilir.
4. Yarı zamanlı çalışma süresi kaç gündür?
İlk doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda 180 gün, engelli çocukta 360 gündür.
5. İş yerinde kreş açma zorunluluğu ne zaman doğar?
150’den fazla kadın çalışan bulunan işyerlerinde kreş zorunludur. 100–150 arası kadın çalışan varsa emzirme odası açılması gerekir.
